Słowa kluczowe: rolnictwo, nieruchomość rolna, gospodarstwo rolne, dziedziczenie gospodarstw rol-nych, kształtowanie ustroju rolnego 1. Wstęp W wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie Udział spadkowy każdej z nich wyniesie połowę spadku. Gdy brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, to udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi Celem ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, która weszła w życie w 2016 roku, miało być m.in. wstrzymanie sprzedaży nieruchomości gruntowych należących do Skarbu Państwa cudzoziemcom. Posłanka Katarzyna Osos, chcąc sprawdzić, czy wprowadzenie ww. zmian miało sens i czy zakładany cel udało się Dziedziczenie testamentowe – wszystko, co warto o nim wiedzieć. Coraz więcej osób decyduje się sporządzić testament. Chcą mieć wpływ na to, co stanie się z ich majątkiem po ich śmierci. Dowiedz się, na czym polega dziedziczenie testamentowe i jakie są rodzaje testamentów. . Wstrzymanie sprzedaży państwowych gruntów na 5 lat i nowe zasady prywatnego obrotu ziemią - wprowadza ustawa podpisana przez prezydenta Wstrzymanie sprzedaży państwowych gruntów na 5 lat i nowe zasady prywatnego obrotu ziemią - wprowadza ustawa podpisana we wtorek przez prezydenta. Ziemię rolną będzie mógł kupić tylko rolnik indywidualny, a prawo pierwokupu będzie miała ANR; nie obejmie to dziedziczenia przez bliskich. Nowe przepisy mają wejść w życie 30 kwietnia, bowiem 1 maja kończy się 12-letnie moratorium na zakup polskiej ziemi przez cudzoziemców. Podstawową formą zagospodarowania państwowej ziemi ma być dzierżawa. Ustawa ma też zapobiec spekulacjom w obrocie ziemią. Rząd przekonuje, że rozwiązania w niej zastosowane są wzorowane na tych obowiązujących w wielu krajach zachodniej Europy. Efektem ustawy będzie wstrzymanie sprzedaży państwowych gruntów na 5 lat z wyjątkiem nieruchomości do 2 ha oraz innych przeznaczonych np. na cele nierolne jak pod budownictwo mieszkaniowe, centra biznesowo-logistyczne czy składy magazynowe. Ustawa reguluje też prywatny obrót ziemią; zakłada, że nabywcą ziemi rolnej może być jedynie rolnik indywidualny czyli osoba fizyczna, która osobiście gospodaruje na gruntach do 300 ha, ma kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkuje w gminie, gdzie jest położona co najmniej jedna działka jego gospodarstwa. Agencja Nieruchomości Rolnych będzie miała prawo pierwokupu ziemi. Jednak nie będzie to dotyczyło dziedziczenia gospodarstwa przez osoby bliskie. Dzięki poprawce Senatu spod rygorów ustawy będą wyłączone działki o powierzchni mniejszej niż 0,3 hektara (30 arów). Jednak, jak wskazywała opozycja, wytyczanie działek rolnych nie większych niż 30 arów jest sprzeczne z prawem geodezyjnym. W trakcie prac sejmowych do ustawy dodano zezwolenie na zakup i sprzedaż ziemi przez związki wyznaniowe i Kościoły. Opozycja pytała, dlaczego rząd nie zgadza się na zakup ziemi przez inne podmioty prawne, a w tym przypadku robi wyjątek. Padały zarzuty o niekonstytucyjność tego przepisu. Prezydent podpisał także nowelizację ustawy o lasach. Nowe prawo ma zabezpieczyć wykup takich terenów przez cudzoziemców po 1 maja br. Od 1 maja br. skończą się ograniczenia nabywania gruntów leśnych i rolnych przez cudzoziemców. Dwunastoletni okres ochronny zakładał traktat akcesyjny. Nowe przepisy dotyczące gruntów leśnych zaczną obowiązywać od 30 kwietnia. Prawo umożliwi Skarbowi Państwa reprezentowanego przez Lasy Państwowe nabywanie przez pierwokup lub wykup gruntów leśnych zbywanych przez osoby fizyczne czy osoby prawne. Przepisy dotyczyć będą gruntów oznaczonych jako lasy w ewidencji gruntów i budynków, przeznaczonych do zalesiania, objętych uproszczonym planem urządzenia lasu. Prawo pierwokupu ma dotyczyć przypadków, gdy grunty leśne będą nabywane na podstawie umowy sprzedaży. Natomiast wykup będzie dotyczyć sytuacji, kiedy grunty będą nabywane na podstawie umowy innej niż sprzedaż, np. zamiany czy darowizny. Pierwokup i wykup nie będzie dotyczyć przypadków zbycia gruntów na rzecz kręgu osób bliskich czy dziedziczenia. W przypadku rozbieżności cen, strony mogą zwrócić się do sądu, aby ten określił, jaka jest rynkowa wartość nieruchomości. wk/pap/serwis samorzadowy W czekającej na podpis Prezydenta ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego zawarto zapisy, które uniemożliwią kupno/sprzedaż działek budowlanych. Swobodne przeniesienie własności dotyczyć będzie jedynie działek budowlanych objętych planem zagospodarowania. Działek takich jest stosunkowo niewiele. Działki, dla których nie ma planu zagospodarowania będą podlegały nowej ustawie. Nieruchomością rolną bowiem jest w rozumieniu ustawy nieruchomość, na której może być prowadzona działalność rolnicza w tym także np. ogrodnicza, działu specjalnego produkcji rolnej. Skoro zatem działka będzie wpisana do ewidencji gruntów jako np. rola IV klasy, notariusz będzie zmuszony przestrzegać wymogów tej ustawy. Dopiero zgodnie z prawem geodezyjnym i kartograficznym wytyczenie budynku przez geodetę na placu budowy ( po wydaniu pozwolenia na budowę ) podlega ujawnieniu w ewidencji działki jako działki budowlanej. Dopiero z tą chwilą dla notariusza ( na pewno nie dla każdego) będzie wiadomym, iż nieruchomość utraciła swój status jako ziemi rolnej a może być traktowana jako ziemia budowlana ( może być o to trudno w sytuacji budowy na działce ha budynku zajmującego jedynie np. 100m2). Przed wytyczeniem budynku pomimo np. wydania warunków zabudowy, objęcia studium zagospodarowania gminy działki jako budowlanej nie mówiąc już o sytuacji, kiedy działka nie ma jeszcze wydanych warunków zabudowy, przez notariusza musi być traktowana jako nieruchomość rolna w rozumieniu nowej ustawy. Nawet jak działka będzie miała 1000 m2. To z kolei powoduje, iż nikt takiej działki budowlanej nie kupi. Żaden z rolników przecież, którym przypada ,,przywilej” kupna działki budowlanej nie będzie chciał przecież tego zrobić. Żaden ,, mieszczuch” nie spełnia kryteriów umożliwiających mu kupno działki budowlanej co oznacza, iż nie będzie mógł kupić takiej działki. Ustawa zawiera zdecydowanie więcęj ,,kwiatków”, które mogły by być przedmiotem opracowania, jak wprowadza się w celach politycznych przepisy, niezgodne z konstytucją, prawem międzynarodowym i bez wprowadzania jakichkolwiek uwag prawników i legislatorów . Co do losów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w tym tygodniu powinien zdecydować Prezydent Andrzej Duda Jeżeli spadkodawca nie zostawił testamentu, dziedziczenie jest ustawowe. Kodeks cywilny przewiduje, wiele różnych kombinacji – w zależności od tego ilu i jakich jest możliwych spadkobierców. Uprzywilejowane są dzieci i małżonek zmarłego. WAŻNE - ZMIANA PRAWATekst zdezaktualizuje się - dotyczył będzie jedynie spadków otwartych przed Opisane normy nadal będą obowiązywać wobec dziedziczenia po osobach zmarłych przed tą datą. O nowym gronie spadkobierców ustawowych przeczytasz Dziedziczenie przez dzieci i małżonkaDzieci i małżonek zmarłego są powoływani do spadku w pierwszej kolejności. Jeśli zmarły miał dzieci, wyłączają one od dziedziczenia dalszych krewnych. Rozdział spadkuCzłonkowie najbliższej rodziny dziedziczą w określonym stosunku. Co do zasady zarówno małżonek jak i dzieci dziedziczą w częściach równych – jednak udział małżonka nie może być mniejszy niż 1/4Przykład:1. Zmarły pozostawił żonę, oraz dwójkę dzieci. Ich udział spadkowy wyniesie po 1/3 masy Zmarły pozostawił żonę oraz 4 dzieci. W takiej sytuacji żona otrzyma 1/4 spadku, dzieci natomiast podzielą się po równi pozostałą z nich otrzyma więc 1/4 x 3/4 = 3/16 Jeśli zmarła osoba nie była zamężna – całość spadku dziedziczą dzieci w częściach Zmarły pozostawił żonę, oraz 3 dzieci. Jego 4 dziecko zmarło przed nim, pozostawiając 2 dzieci i zmarłego odziedziczy 1/4 spadku. Jego żyjące dzieci po 3/16. Każde z żyjących dzieci jego zmarłego dziecka odziedziczy po 3/ zmarłym dziedziczą zarówno jego dzieci „małżeńskie” jak i pozamałżeńskie – podobnie jak dzieci przysposobione. Jeśli dziecko nie dożyło otwarcia spadku – dziedziczą jego zstępni (dzieci, wnuki).Spadkobiercą może być również dziecko poczęte przed śmiercią spadkodawcy (nasciturus) – o ile urodzi się żywe. Oznacza to, że jego dziedziczenie jest nie do końca pewne- jeśli dziecko urodzi się martwe, uznaje się, że nigdy nie było powołane do również: Dziecko poczęte i jego prawaMałżonekPo zmarłym dziedziczy jego małżonek „na dzień śmierci” – to oznacza, że byli małżonkowie nie dziedziczą po zmarłym – dziedziczą jednak ich wspólne wobec małżonków orzeczono rozwód, nie są oni powołani do dziedziczenia po sobie. Jeśli spadkobierca złożył przed śmiercią pozew o rozwód lub separację- z winy drugiego małżonka i był on uzasadniony – każdy z pozostałych (lub potencjalnych) spadkobierców może złożyć wniosek o wyłączenie winnego małżonka od Dziedziczenie przez małżonka, rodziców i rodzeństwo spadkodawca zmarł bezpotomnie- jego majątek dziedziczą – małżonek, rodzice i takiej sytuacji rozdział udziałów przedstawia się następująco: małżonek dziedziczy połowę spadku każde z rodziców dziedziczy po 1/4 tego co pozostało po przydzieleniu udziału dla małżonka jeżeli jedno z rodziców zmarło – jego udział dzieli się po połowie między drugiego rodzica , a rodzeństwo. rodzeństwo dziedziczy resztę spadku w częściach równych po zmarłym rodzeństwie dziedziczą ich zstępni (dzieci, wnuki)Przykłady-1. Józef K. zmarł bezpotomnie. Był żonaty, nadal żyją jego rodzice, oraz trzech żona otrzyma 1/2 spadku. Każde z jego rodziców otrzyma – po 1/8 spadku. Rodzeństwo musi się podzielić pozostałą częścią – 1/4. Każdy z nich otrzyma po 1/12 Józef K. zmarł bezpotomnie. Był żonaty, nadal żyje jego matka, oraz 3 żona otrzyma 1/2 spadku. Jego matka otrzyma 3/16 , natomiast każdy z jego braci po 5/ Józef K. zmarł bezpotomnie. Jego żona zmarła wcześniej, żyje oboje rodziców i 3 z rodziców odziedziczy po 1/4 spadku. Każde z rodzeństwa po 1/6Zobacz również: Nowe zasady dziedziczenia - poradnik 3. Przejęcie majątku przez Skarb PaństwaJeżeli spadkobierca nie pozostawił testamentu, oraz nie posiada krewnych, którzy dziedziczą z mocy ustawy, lub wszyscy spadku się zrzekli, cały majątek zmarłego przechodzi na rzecz gminy, jego ostatniego zamieszkania. Jeżeli miejsca zamieszkania nie da się ustalić, lub zmarły mieszkał za granicą, jego majątek przechodzi na rzecz Skarbu PaństwaPodsumowanie Jak widać, masa spadku – czyli wszystkie wchodzące w jego skład przedmioty i prawa – może dzielić się na bardzo małe udziały. Ponadto rodzice, rodzeństwo i dalsi krewni zmarłego dziedziczą jedynie jeśli ten nie miał dzieci. Nie dziedziczą jednak tak bliscy członkowie rodziny jak dziadkowie- czy rodzeństwo sytuacje dotyczą pewnych modeli – możliwe są sytuacje, które bardziej komplikują postępowania spadkowe niegodności dziedziczenia, zrzeczenia się spadku (dana osoba uznawana jest wówczas za taką, która nie dożyła otwarcia spadku.).Problemy pojawiają się również w przypadku działu spadku – jeśli jest b. dużo spadkobierców, trudno dojść ze wszystkimi do komplikacje mogą pojawiać się w związku np. z dziedziczeniem gospodarstwa rolnego, jeśli otwarcie spadku nastąpiło przed również serwis: Spadki Strona główna → Artykuły → „O nowej ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego” z dnia 05 sierpnia 2015r. która wchodzi w życie z dniem r. Artykuły 22 Autor: Cezary Pstrak, GiżyckoNo i stało się ! Politycy pod presją zbliżających się wyborów parlamentarnych dokonali modyfikacji obowiązującej ustawy „o kształtowaniu ustroju rolnego” w taki sposób, że skomplikowali nabywanie oraz zbywanie ziemi rolnej nie tylko dla cudzoziemców, „mieszczuchów” ale też i zwykłych rolników. Ustawa i nowe jej zapisy dotyczą wszystkich nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne. Po latach stabilizacji w obrocie gruntami rolnymi cofnęliśmy się do okresu PRL-u. Politycy „zafundowali” nam sito pierwokupów, ograniczenie podziałów, możliwość ustalania ceny w drodze sądowej, ograniczenie nabywania nieruchomości będących własnością ANR, i wiele innych niewiadomych … Być może wprowadzili wiele niekonstytucyjnych zapisów, ale na chwilę obecną nikt (w tym prezydent) nie wniósł skargi konstytucyjnej do Trybunału. Według źródeł sejmowych celem nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego było przeciwdziałanie wykupowi polskiej ziemi przez cudzoziemców i spekulacji nią. Po 1 maja 2016 r., zgodnie z europejskim prawem, cudzoziemcy będą mogli bowiem nabyć polską ziemię bez konieczności ubiegania się o zezwolenie na jej zakup - kończy się bowiem stosowny okres przejściowy, wynegocjowany przy wchodzeniu Polski do Unii Europejskiej. Ponadto ustawa miała na celu ograniczenie tworzenia gospodarstw wielkoobszarowych także polskim rolnikom. W celu przeciwdziałania nadmiernej koncentracji ziemi ustawa określa maksymalną powierzchnię rodzinnego gospodarstwa rolnego. Nabywana nieruchomość wraz z gruntami dzierżawionymi lub z innych tytułów posiadanymi przez nabywcę, tak jak dotychczas, nie będzie mogła być większa niż 300 ha. Ustawa wprowadza uznaniowość podziałów „gospodarstw rolnych”. Nowe przepisy mają na celu przeciwdziałanie rozdrabnianiu gospodarstw rolnych. Możliwość sprzedaży, zamiany czy darowizny nieruchomości rolnej byłaby ograniczona, a ewentualną zgodę na podział gospodarstwa rolnego wydaje dyrektor oddziału terenowego oddziału Agencji Nieruchomości Rolnych. Zatem musimy zdawać sobie sprawę, że chcąc sprzedać na wolnym rynku hektar ziemi rolnej możemy mieć wielki problem, a w przypadku gdy Dyrektor ANR nie wyda zgody na podział gospodarstwa rolnego, to w zasadzie zabroni nam zbyć naszą własność. Chyba że sprzedamy sąsiadowi rolnikowi. Ale czy ten zapłaci cenę rynkową? Wątpliwe. Nowe zapisy min. zmienianą ustawowe prawo pierwokupu dla ANR z dotychczasowej powierzchni powyżej 5 ha na niższą tj. od 1 ha. Ustawa wprowadza min. pierwokup dla sąsiada – rolnika ( art. 9 ust. 2 - prawo to dotyczy każdego kawałka gruntu rolnego, bez względu na jego powierzchnię), wymóg formy aktu dla umów dzierżawy nieruchomości rolnych zawieranych na okres powyżej 5 lat ( obowiązek przekazywania umów dzierżawy dyrektorowi oddziału ANR ( itp. Ponadto nabywanie nieruchomości od Skarbu Państwa w świetle tej ustawy także staje się bardziej utrudnione ze względu na wprowadzenie zmian w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ograniczający dostęp do ziemi tylko dla uprzywilejowanych grup rolników. Ponadto pojawił się instrument dostępny dla wszystkich którym przysługuje pierwokup, a więc i dla dzierżawcy i sąsiada – rolnika a także ANR, tj. żądania sądowego ustalania ceny. Podsumowując, ustawa nie zabrania nabywania ziemi przez spółki, osoby fizyczne bez kwalifikacji rolniczych, cudzoziemców i fundusze inwestycyjne, w myśl tej ustawy wprowadzono dodatkowe utrudnienia w celu niedopuszczenia do nabycia ziemi przez te podmioty. W zależności od tego jak będzie wykonywane prawo pierwokupu przez uprawnionych, oraz jak Agencja Nieruchomości Rolnych będzie decydowała w sprawach podziału „gospodarstw rolnych” oraz jakie zostaną wydane rozporządzenia w tej kwestii, w taki też sposób będą kształtowały się faktyczne ograniczenia w obrocie ziemią rolną. Może się zatem zdarzyć, że mając dziś ziemię nie sprzeda się jej na wolnym rynku, a tylko dla sąsiada – rolnika, który na dodatek będzie ustalał cenę w drodze sądowej. Nowelizacja utrudni zbywalność gruntów także rolnikom. On także chcąc sprzedać, nie będzie mógł zrobić tego względem osoby czy podmiotu, który da najlepszą cenę. Tak samo pierwokup będzie miał jego sąsiad rolnik, zaś w przypadku gdy dyrektor ANR odmówi zgody, bo stwierdzi, że taki rolnik sprzedając, pomniejsza swoje gospodarstwo rolne, może wręcz poskutkować to niemożnością zbycia. Jaką teraz przybrać strategię? Kupować, rozdzielać swoje grunty, może sprzedawać? Na to zagadnienie odpowiedzą Państwu specjaliści Polskiego Konsorcjum Nieruchomości, którzy śledzą zmieniające się ustawodawstwo, dokonują analiz, oraz przygotowują rozwiązania pozwalające podjąć najlepsze decyzję dla Państwa majątku. Cezary Pstrak Partner Zarządzający PKN prawnik, specjalista rynku nieruchomości

dziedziczenie ziemi po 1 maja 2016